Przepisy unijne umożliwiły państwom członkowskim skorzystanie z tymczasowego odstępstwa od stosowania norm GAEC 7 i GAEC 8. Chodzi o bezpieczeństwo żywnościowe.

Trwające obecnie zasiewy zbóż ozimych podlegają już wymogom nowej perspektywy Wspólnej Polityki Rolnej (WPR) na lata 2023-27. Krajowe ramy nowych wymogów zostały określone w Krajowym Planie Strategicznym. Jednak w międzyczasie zaistniały szczególne okoliczności, które skłaniają do zmiany niektórych warunków. Na razie odwleka się w czasie wprowadzenie tych obowiązków, które mogą mieć znaczący wpływ na bezpieczeństwo żywnościowe w Unii Europejskiej.

Jeszcze jeden sezon bez ugorów

Rolników prowadzących gospodarstwa o powierzchni przekraczającej 10 ha gruntów ornych z pewnością ucieszy decyzja o zupełnym odstępstwie czasowym obowiązywania normy GAEC 7 i częściowym normy GAEC 8. Jednak na razie to zwolnienie dotyczy tylko wniosków o płatności, które będą składane w 2023 r.

Norma GAEC 7 – dotyczy obowiązku zmianowania upraw. W związku z wprowadzeniem odstępstwa wszyscy rolnicy (również użytkujący powyżej 10 ha gruntów ornych) nie będą musieli realizować praktyk służących zmianowaniu oraz dywersyfikacji upraw na gruntach ornych.

Norma GAEC 8 – nakazuje gospodarstwom powyżej 10 ha gruntów ornych przeznaczenie ich odsetka na obszary nieprodukcyjne (ugory). Jednak w przyszłym roku na gruntach ugorowanych będzie można prowadzić produkcję roślinną. Niestety, nie obyło się bez wyjątków. Otóż wykluczono możliwość uprawy kukurydzy, soi (przeznaczanych w większości na pasze) i zagajników o krótkiej rotacji (uprawianych na cele energetyczne). Trudno logicznie wytłumaczyć, dlaczego w grupie wykluczonych znalazła się soja, która należy do bardzo pożądanych na polskich polach roślin bobowatych (wiążących azot).

• Sprawdź: Odłogowanie odłożyć na później

Odstępstwo umożliwiające produkcję na gruntach ugorowanych odnosi się tylko do części normy GAEC 8. W praktyce oznacza to, że wypełniając wniosek o płatności obszarowe za 2023 r. rolnicy użytkujący powyżej 10 ha gruntów rolnych nie będą musieli wykazywać, że:

• w ich gospodarstwach co najmniej 4% gruntów ornych jest przeznaczonych na obszary i elementy nieprodukcyjne, w tym grunty ugorowane;
• lub co najmniej 7% gruntów ornych jest przeznaczonych na obszary i elementy nieprodukcyjne, w tym grunty ugorowane oraz międzyplony lub uprawy wiążące azot, uprawiane bez stosowania środków ochrony roślin, z czego 3% stanowią obszary i elementy nieprodukcyjne, w tym grunty ugorowane.

Czego odstępstwo nie obejmuje?

Wspomniana wcześniej norma GAEC 8 zobowiązuje też wszystkich rolników, w odniesieniu do wszystkich posiadanych użytków rolnych, do:

• zachowania elementów krajobrazu (obowiązek zachowania drzew – pomników przyrody, oczek wodnych o powierzchni do 100 m², rowów do 2 m szerokości);
• przestrzegania zakazu przycinania żywopłotów i drzew podczas okresu lęgowego ptaków oraz okresu wychowu młodych (nie dotyczy drzew owocowych, wierzb i zagajników o krótkiej rotacji).

Te obowiązki nie są objęte odstępstwem.

Rolnicy wnioskujący od 2023 r. o przyznanie płatności bezpośrednich, jak również niektórych płatności II filara WPR objętych Planem Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-27, będą zobowiązani do przestrzegania wymogów warunkowości. Warunkowość to połączenie obecnych wymogów zazielenienia i zasady wzajemnej zgodności, w tym norm dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska (GAEC).