Każdy z krajów członkowskich ma własny plan realizacji nowej Wspólnej Polityki Rolnej. W Krajowym Planie Strategicznym niektóre zasady na ten rok zostały złagodzone.

Krajowy Plan Strategiczny na lata 2023-27 ma objętość encyklopedii pisanej urzędniczym bełkotem. Stworzono go w celu uściślenia warunków, jakie będą musiały spełniać polskie gospodarstwa, żeby nadal móc wnioskować o płatności bezpośrednie oraz dodatkowe wsparcie z unijnej i krajowej kasy (II Filar). Streszczenie tego dokumentu sprowadza się do realizacji 9 zasad dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska (ang. GAEC – good agricultural and environmental condition of land). Znajdują się one w załączniku III do unijnego rozporządzenia nr 2021/2115.

Oto 9 zasad dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska:

• GAEC 1: utrzymywanie trwałych użytków zielonych w oparciu o proporcję trwałych użytków zielonych do użytków rolnych;
• GAEC 2: ochrona terenów podmokłych i torfowisk (wejdzie od 2025 r.);
• GAEC 3: zakaz wypalania ściernisk;
• GAEC 4: ustanowienie stref buforowych wzdłuż cieków wodnych;
• GAEC 5: zarządzanie orką przyczyniające się do zmniejszenia ryzyka degradacji i erozji gleby, w tym uwzględnianie nachylenia terenu;
• GAEC 6: minimalna pokrywa glebowa w najbardziej newralgicznych okresach;
• GAEC 7: zmianowanie i dywersyfikacja upraw na gruntach ornych (zwolnienie w 2023 r.);
• GAEC 8: utrzymanie elementów i obszarów nieprodukcyjnych (częściowe zwolnienie w 2023 r.);
• GAEC 9: zakaz przekształcania lub zaorywania trwałych użytków zielonych wyznaczonych jako cenne na obszarach Natura 2000.

Nie wszystkie będą obowiązywać natychmiast

Nowe zasady wchodzą w życie od 15 marca br. Jednak spośród wymienionych natychmiastowe zastosowanie w praktyce będą miały 1. następnie 3.- 6. i 9. a także częściowo 8. Zasada 2. wejdzie w życie w 2025 r., a względem zasady 7. z uwagi na sytuację geopolityczną w tym roku zastosowano pełne odstępstwo.

Odstępstwo od zasady (normy) GAEC 7. oznacza, że wszyscy rolnicy (również posiadający gospodarstwa powyżej 10 ha gruntów ornych), nie będą musieli realizować praktyk służących zmianowaniu oraz dywersyfikacji upraw na gruntach ornych.

Zasada GAEC 8. zobowiązuje rolników posiadających gospodarstwa o powierzchni powyżej 10 ha gruntów rolnych do zagwarantowania:

• minimalnego udziału co najmniej 4% gruntów ornych na poziomie gospodarstwa przeznaczonych na obszary i elementy nieprodukcyjne, w tym grunty ugorowane;
• lub minimalnego udziału co najmniej 7% gruntów ornych na poziomie gospodarstwa przeznaczonych na obszary i elementy nieprodukcyjne, w tym grunty ugorowane oraz międzyplony lub uprawy wiążące azot, uprawiane bez stosowania środków ochrony roślin, z czego 3% stanowią obszary i elementy nieprodukcyjne, w tym grunty ugorowane.

Na gruntach ugorowanych w tym roku będzie możliwe prowadzenie produkcji, z wyjątkiem uprawy: kukurydzy, soi (przeznaczanych w większości na pasze) i zagajników o krótkiej rotacji (uprawianych na cele energetyczne).

• Sprawdź: Co to są ekoschematy? Lista nowych płatności

Warto pamiętać, że zasada GAEC 8. zobowiązuje też wszystkich rolników, w odniesieniu do wszystkich posiadanych użytków rolnych do:

• zachowania elementów krajobrazu (obowiązek zachowania drzew – pomników przyrody, oczek wodnych o powierzchni do 100 m², rowów do 2 m szerokości);
• przestrzegania zakazu przycinania żywopłotów i drzew podczas okresu lęgowego ptaków oraz okresu wychowu młodych (nie dotyczy drzew owocowych, wierzb i zagajników o krótkiej rotacji). Te obowiązki nie są objęte odstępstwem w 2023 r.